PRVI SRPSKI USTANAK
Prvi srpski ustanak, podignut 14. februara 1804. godine u Orašcu, vrlo brzo je zahvatio Čačanski kraj. Pod komandom Kara-Đorđa Petrovića oslobođen je 18. marta Rudnik. Čačanski Turci, pristigli u pomoć rudničkoj podsadi, užurbano su krenuli natrag. U teškoj noćnoj borbi sa srpskim zasedama izgubili su oko 200 vojnika. Mnogi su stradali u Moravi, u strahu da ih na obali ne zatekne ustanička potera. Već sutradan počeli su da napuštaju svoju kasabu. Ustanici su pod komandom Lazara Mutapa i Milića Drinčića ušli u varoš 5. aprila 1804. Prema predanju, šanac i džamiju tukli su topovima.
U ustaničkim borbama u dolini Zapadne Morave u toku naredne godine istakle su se starešine čačanskog kraja: prota Milutin Ilić Gučanin, starešina Požeške nahije, i Raka Levajac, član Praviteljstvujušćeg sovjeta. U proleće 1807. iz Čačka je Milan Obrenović sa svojim pomoćnikom Lazarom Mutapom upravljao celom jugozapadnom Srbijom. Pod komandom svojih vojvoda, Čačani su učestvovali u velikim bitkama na Mišaru, Deligradu, Užicu, Beogradu, Sjenici, Suvodolu ...
Čačak je 1808. godine imao 250 stanovnika. U šancu oko crkve nalazila se stalna posada sa dva topa. Početkom 1809. prvi put se pominje varoška škola. Učitelja je imalo i selo Zablaće. Za vreme ustanka podizane su nove i obnavljane zapustele crkve i manastiri. Značajna pažnja je posvećena i obučavanju vojnika. U Guči je egzercir-majstor Proka Slavonac neko vreme učio vojnim znanjima Dragačevce.
Kada je turska vojska 1813. godine napala Srbiju sa svih strana, u odbrani tekovina ustanka učestvovali su i ustanici iz Čačanskog kraja. Na Zlatiboru je krajnjim levim krilom vojske komandovao vojvoda Miloš Obrenović. Vojvode Lazar Mutap i arsenije Loma nalazili su se na Deligradu, koji je ostao u njihovim rukama i posle pada Beograda.
