Žrtvenik, loklaitet Anište u Bresnici, V - VI milenijum pre n.e.

Amulet, spatula, šilo, Bresnica - Anište, V - VI milenijum pre n.e.

NEOLIT U ČAČANSKOM KRAJU

NEOLIT ILI MLAĐE KAMENO DOBA, PREDSTAVLJA U ISTORIJI, UMETNOSTI I DRUŠTVENO - EKONOMSKIM ODNOSIMA JEDNU OD NAJVAŽNIJIH ETAPA U RAZVOJU LJUDSKOG DRUŠTVA I CIVILIZACIJE. U DOSTIGNUĆA KOJA ĆE SUŠTINSKI ODREDITI KARAKTER , OSIM GLAČANJA KAMENIH ORUĐA, PRESUDNI SU IZRADA GRNČARIJE OD PEČENE ZEMLJE, PRIPITOMLJAVANJE ŽIVOTINJA, KULTIVISANJE TLA, A KAO POSLEDICA SVEGA - SEDELAČKI NAČIN ŽIVOTA, NOVA DRUŠTVENA ORGANIZACIJA I NOVA RELIGIJSKA SVEST.
NA ŠIREM PROSTORU CENTRALNOG BALKANA, KAO I U OVOM DELU ZAPADNOG POMORAVLJA, RAZVILE SU SE DVE ZNAČAJNE KULTURE, NAZVANE PREMA EPONIMNIM NALAZIŠTIMA: STARČEVAČKA ( OKO 5500. DO 4500. GODINE PRE NOVE ERE) I VINČANSKA ( OKO 4500. DO 3200. GODINE PRE NOVE ERE). OBE SU IMALE SLIČNU EKONOMSKU OSNOVU (MOTIČNU ZEMLJORADNJU I STOČARSTVO) I PREDSTAVLJAJU DVE SUKCESIVNE TVOREVINE NA ISTOJ TERITORIJI NEŠTO DRUGAČIJEG KULTURNO - EKONOMSKOG RAZVOJA. STANOVNICI SU ŽIVELI U VEĆIM ILI MANJIM RODOVSKIM ZAJEDNICAMA U NASELJIMA RAZLIČITE VELIČINE I TRAJANJA. U ČAČANSKOM KRAJU ISTRAŽENO JE NEKOLIKO LOKALITETA IZ RAZLIČITIH FAZA MLAĐEG KAMENOG DOBA, A NEKI OD NJIH POKAZALI SU DA JE NAŠA TERITORIJA BILA NASELJENA OD SAMIH POČETAKA NEOLITA (CRKVINE - MIOKOVCI, BAKOVAČA - OSTRA I DRUGI). STARIJA NEOLITSKA NASELJA EVIDENTIRANA SU SAMO PREKO JAMA, BEZ HORIZONTALNE I VERTIKALNE STRATIGRAFIJE I NASTALA SU KAO REZULTAT RELATIVNO KRATKOTRAJNOG ŽIVOTA. NASELJA VINČANSKE KULTURE, NAROČITO NJENE MLAĐE FAZE (TRSINE - GORNJA GOREVNICA, VINOGRADI - RIĐAGE) BILA SU DUGOTRAJNIJA I SADRŽAVALA VIŠE RAZVOJNIH FAZA.
PO PRONALASKU METALA (BAKRA) DOLAZI DO UBRZANE INTERNE EVOLUCIJE VINČANSKE KULTURE, KOJA PRI KRAJU SVOJE EGZISTENCIJE PRIPADA ENEOLITU. TAKOĐE, NOVOFORMIRANE ENEOLITSKE ZAJEDNICE SA STOČARSKOM EKONOMIJOM, POTISKUJU VINČANSKO STANOVNIŠTVO NA TERITORIJU DANAŠNJE ŠUMADIJE I ZAPADNE SRBIJE, GDE JE ONA PRESTALA DA POSTOJI NEGDE IZMEĐU 3500. -DO 3200. GODINE PRE NOVE ERE.

Antropomorfna plastika, Riđage - Vinogradi, mlađi neolit, III milenijum pre n.e.

Antropomorfna plastika, Riđage - Vinogradi, mlađi neolit, III milenijum pre n.e.

Antropomorfna plastika, Guča, mlađi neolit, III milenijum pre n.e.